📌 Series Hành trang vào đời (Ngày 08/30) - Nhóm 2: Nhân cách, đạo đức và cách sống
Nhiều người khi bàn về hai chữ "đạo đức" hay "nhân cách sống" thường thích mở đầu bằng những triết lý Đông Tây kim cổ, trích dẫn những pho sách đồ sộ của Khổng Tử, Lão Tử hay các nhà tư tưởng Hy Lạp cổ đại.
Nhưng nếu ai đó hỏi mình rằng: "Cuốn sách triết học kinh điển nào đã nhào nặn nên nhân sinh quan của bạn?", câu trả lời thật thà nhất của mình là: Chẳng có cuốn nào cả.
Năm cuốn sách đầu tiên mình mua năm lớp 11 chỉ đơn thuần là... sách tài chính thực dụng. Mình là một kỹ sư công nghệ, một người thích hành động thực tế hơn là ngồi bàn chuyện mây gió. Mình chưa từng đọc những pho sách đạo đức cao siêu, và càng không muốn khoác lên mình tấm áo của một người giác ngộ chân lý xa vời.
Chiếc la bàn đạo đức của mình được gieo mầm từ một nơi bình dị và mộc mạc hơn rất nhiều: Một kỳ nghỉ hè ở chùa Hoằng Pháp (Hóc Môn).
Mùa Hè "Đi Chơi" Ở Chùa Hoằng Pháp
Năm đó, mình còn khá nhỏ, cái tuổi vẫn còn vô lo vô nghĩ, hiếu động và thích chạy nhảy rong chơi hơn là ngồi yên một chỗ. Trong dòng họ, mình có một người cô xuất gia đi tu tại chùa Hoằng Pháp - một ngôi chùa rất nổi tiếng ở huyện Hóc Môn, TP.HCM với các khóa tu mùa hè thu hút hàng ngàn thanh thiếu niên.
Có lẽ một phần vì muốn gửi gắm con đến nơi có người thân trông nom, một phần muốn cho con có một kỳ nghỉ hè lành mạnh, mẹ đã quyết định gửi mình vào chùa "để chơi".
Thú thật, sau ngần ấy năm tháng trôi qua, nếu bắt mình phải nhớ lại chi tiết từng thời khóa tu tập, từng bài giảng pháp hay nghi thức lễ bái năm đó, mình chẳng thể nào nhớ hết được. Ký ức tuổi thơ lúc ấy chỉ đọng lại những hình ảnh rất đỗi bình dị: những hàng cây rợp bóng mát trong khuôn viên chùa, tiếng chuông đồng ngân vang trầm ấm lúc hoàng hôn, và những bữa cơm chay đạm bạc ăn cùng hàng ngàn bạn bè đồng trang lứa trong sự im lặng lạ kỳ.
Mình không bước ra khỏi cánh cổng chùa như một vị thánh nhân đắc đạo. Nhưng có một hạt mầm vô hình đã lặng lẽ gieo vào tâm thức của mình từ những ngày hè năm ấy, rồi âm thầm bén rễ qua năm tháng: Học cách biết yêu thương và biết ơn gia đình của mình.
Lòng Biết Ơn: Chiếc Mỏ Neo Đạo Đức Nguyên Bản Nhất
Nghe thì có vẻ bình thường, bởi đứa trẻ nào cắp sách đến trường cũng được dạy phải yêu thương cha mẹ. Nhưng chỉ khi bạn được đặt vào một không gian tĩnh lặng, tách biệt hoàn toàn khỏi những xô bồ, ồn ã của đời sống thường nhật, bạn mới thực sự thấm thía: Biết ơn không phải là một khẩu hiệu đạo đức, mà là cội nguồn của mọi phẩm giá làm người.
Chính lòng biết ơn gia đình - thứ hạt mầm giản dị được ươm mầm từ chùa Hoằng Pháp năm nào - đã trở thành chiếc mỏ neo giữ mình không bao giờ chệch hướng trong suốt hành trình lập thân:
- Đó là lý do vì sao hồi sinh viên, khi nhìn bạn bè vung tay bao trà sữa sang chảnh, mình không thấy ghen tị mà lại thấy thắt lòng nghĩ về bố mẹ đang dãi nắng dầm mưa ngoài đồng ruộng (như mình đã kể ở Ngày 01).
- Đó là lý do vì sao trong suốt 7 năm đầu tư tài chính, dù thị trường có điên cuồng và cám dỗ đến đâu, mình chưa từng một lần dính dáng đến những dự án lừa đảo hay úp bô đồng loại - vì mình biết mỗi đồng tiền phi pháp kiếm được đều đang cướp đi mồ hôi nước mắt của cha mẹ một ai đó.
- Và đó cũng là lý do vì sao ở tháng thứ 3 của chu kỳ thất nghiệp, khi gia đình gặp biến cố, mình sẵn sàng dốc cạn toàn bộ quỹ dự phòng còn lại để gửi về cho mẹ mà không một giây đắn đo, dù biết bản thân sắp sửa bước vào những ngày tháng trắng tay (ở Ngày 06).
Đạo đức của một con người không cần phải bắt đầu bằng những lý tưởng vĩ đại cứu rỗi thế giới. Nó bắt đầu rất giản dị: Sống sao cho xứng đáng với sự hy sinh của cha mẹ, và không làm bất cứ điều gì khiến lương tâm phải hổ thẹn khi nhìn vào mắt những người thân yêu.
Trải Nghiệm Thực Tế: Nơi Đạo Đức Được Tôi Luyện
Tu dưỡng đạo đức trong không gian thanh tịnh của thiền môn hay trên những trang sách hướng thiện luôn là điều rất êm đềm. Ở đó ai cũng nói lời hòa nhã, ai cũng chắp tay từ bi, và không có bất kỳ xung đột lợi ích nào.
Nhưng bài kiểm tra đạo đức thực sự chỉ bắt đầu khi bạn bước chân ra khỏi cánh cổng chùa, lao vào thương trường và đối mặt với sự trần trụi của cơm áo gạo tiền.
Đạo đức thực sự là gì?
- Là khi bạn thất nghiệp tròn 1 năm, tài khoản chạm đáy số 0, bạn chọn chấp nhận làm những công việc chân tay nặng nhọc bằng chính mồ hôi của mình, kiên quyết từ chối những lời mời làm ứng dụng cờ bạc, lừa đảo công nghệ dù mức thù lao có thể giúp bạn đổi đời ngay tức khắc.
- Là khi bạn đưa ra quyết định sai lầm làm mất tiền của chính mình (như cú ngã ROS, FLC ở Ngày 07), bạn dũng cảm nhận lỗi, tự dằn vặt và viết vào sổ tay để sửa mình, chứ không đổ lỗi cho hoàn cảnh hay đi lừa người khác để gỡ gạc.
- Là khi bạn đối diện với một người đối xử tệ bạc với mình, bạn có quyền tự vệ và giữ khoảng cách, nhưng không biến bản thân thành một kẻ thủ đoạn và cay nghiệt giống như họ.
Đạo đức không phải là sự yếu đuối hay cam chịu để người đời bắt nạt. Đạo đức là sức mạnh nội tâm đủ vững chãi để chọn con đường khó khăn nhưng ngay thẳng, ngay cả khi xung quanh bạn ai cũng đang chọn đi đường tắt.
Giữ Cho Tâm Hồn Một Khoảng Lặng Thanh Tịnh
Nhìn lại chặng đường đã qua, mình thầm cảm ơn mẹ vì mùa hè năm ấy đã gửi mình đến chùa Hoằng Pháp. Dù ký ức về khóa tu không còn nguyên vẹn từng chi tiết, nhưng cảm giác bình yên dưới bóng cây râm mát và bài học về chữ "Hiếu" vẫn luôn âm thầm chảy trong huyết quản.
Nếu bạn cũng đang cảm thấy ngột ngạt giữa những toan tính, bon chen của cuộc sống người lớn:
- Đừng phức tạp hóa việc tu dưỡng: Bạn không cần phải ép mình đọc hết những bộ kinh điển hay gò ép mình vào những giáo điều cứng nhắc. Hãy bắt đầu từ điều gần gũi nhất: Gọi một cuộc điện thoại về cho gia đình, ăn một bữa cơm tử tế và đối xử chân thành với người bên cạnh.
- Dành cho mình những khoảng lặng "rút lui": Thỉnh thoảng, hãy cho phép mình rời xa màn hình điện thoại, tắt bớt những thông báo xô bồ ngoài kia. Hãy bước vào một góc công viên, một ngôi chùa cổ kính, hoặc đơn giản là ngồi yên trong phòng để lắng nghe hơi thở của chính mình.
- Lấy lòng biết ơn làm gốc rễ: Một cái cây có bộ rễ biết ơn sâu sắc sẽ không bao giờ bị quật ngã bởi những cơn bão tham lam, đố kỵ hay tự mãn.
Khi bạn biết ơn những gì mình đang có, bạn sẽ tìm thấy sự bình an nội tại - thứ tài sản quý giá nhất mà không một cơn khủng hoảng kinh tế nào có thể tước đoạt khỏi tay bạn.
Điều Hướng Series
- 📖 Lời mở đầu: Hành trang vào đời: Lời mở đầu cho series 30 ngày
- ⏪ Ngày 07: Sai lầm tài chính nên trải qua sớm, nhưng không nên lặp lại: Cú ngã ROS, FLC và bài học 100 suất cơm
- 💡 Toàn bộ danh mục bài viết: Xem tại chuyên mục Life & Growth