📌 Series Hành trang vào đời (Ngày 07/30) - Nhóm 1: Tiền bạc và tài chính cá nhân
Khi người ta có nhiều tiền, họ thường đo lường sự mất mát bằng tỷ lệ phần trăm danh mục hay vài chữ số không tròn trĩnh trong báo cáo tài chính.
Nhưng khi bạn còn là một cậu sinh viên nghèo chập chững bước ra đời, thước đo tiền bạc của bạn rất khác. Nó không phải là phần trăm, không phải là triệu nọ triệu kia.
Thước đo của bạn lúc đó là những suất cơm.
Đó là lý do vì sao cho đến tận bây giờ, sau 7 năm lăn lộn trên thị trường và chứng kiến không biết bao nhiêu thăng trầm, cú ngã tài chính khiến mình đau đớn và nhớ đời nhất không phải là một thương vụ bạc tỷ nào cả - mà là một khoản đầu tư ngây ngô trị giá hơn 2 triệu đồng vào hai mã cổ phiếu khét tiếng một thời: ROS và FLC.
Khi "Chuyên Gia Trên TV" Dạy Cho Mình Một Bài Học Chia 7
Thời điểm đó, mình chỉ là một người mới toanh bước chân vào thị trường chứng khoán. Kiến thức thực chiến chưa có bao nhiêu, nhưng lòng nhiệt huyết và khao khát làm giàu thì ngùn ngụt.
Bật tivi lên, xem các chương trình tài chính trên đài truyền hình quốc gia (VTV), mình thấy các "chuyên gia" vest phẳng phiu phân tích thao thao bất tuyệt về tiềm năng của hệ sinh thái nọ, tập đoàn kia. Những biểu đồ xanh mướt, những lời khen ngợi có cánh từ những nhân vật mang danh xưng uy tín khiến một cậu sinh viên non nớt như mình tin sái cổ.
Mình dốc hơn 2 triệu đồng tiền chắt chiu, ăn dè hà tiện suốt bao nhiêu tháng trời để mua cổ phiếu ROS và FLC. Trong đầu mình lúc đó vẽ ra một viễn cảnh màu hồng: tài sản sẽ nhân đôi, nhân ba, và mình sẽ sớm có một khoản vốn lớn để tự lập.
Thế nhưng, đời thực đã tát thẳng vào mặt mình một cú tát trời giáng.
Cơn sốt qua đi, cổ phiếu bắt đầu chuỗi ngày lao dốc không phanh. Giá rơi từ vùng 7x tuột thẳng một mạch về 1x, kèm theo những chuỗi ngày mất thanh khoản, mở mắt ra là sàn trắng bên mua.
Đó không phải là một cú "chia đôi" thông thường. Đó là một cú sập "chia 7" tài khoản!
Nỗi Dằn Vặt Của 100 Suất Cơm Bốc Hơi
May mắn thay, số tiền mình bỏ vào lúc đó chỉ hơn 2 triệu đồng. Nhưng với một cậu sinh viên sống xa nhà, 2 triệu đồng là một con số khổng lồ.
Lúc đó, mình quy đổi mọi thứ ra suất cơm bụi sinh viên 20 nghìn đồng. Hơn 2 triệu đồng tương đương với cả trăm suất cơm.
Một trăm bữa ăn có cơm nóng, có thịt cá, có canh rau. Một trăm bữa ăn đủ để nuôi sống mình suốt hơn ba tháng trời ròng rã.
Vậy mà chỉ vì một vài lời xúi giục trên tivi, vì sự ngây thơ và lòng tham muốn kiếm tiền nhanh, mình đã tự tay ném 100 suất cơm ấy qua cửa sổ.
Cảm giác lúc đó là sự đau xót đến nghẹn thắt ruột gan. Nỗi hối hận và tự trách cứ dằn vặt, gặm nhấm tâm trí mình ngày này qua ngày khác: "Sao mày ngu ngốc thế Sang?", "Bao nhiêu công sức nhịn ăn nhịn mặc để rồi vứt tiền cho thiên hạ xâu xé ư?".
Đó là lần đầu tiên trong đời, mình hiểu thế nào là cảm giác cay đắng của một kẻ bị thị trường vặt lông.
Biến Nỗi Đau Thành "Cuốn Sổ Tay Đầu Tư"
Sau những ngày dài dằn vặt, mình nhận ra rằng ngồi khóc lóc hay cay cú cũng chẳng thể nào kéo lại được 100 suất cơm đã mất. Nhưng nếu mình bỏ cuộc trong sợ hãi, hoặc tệ hơn là nạp thêm tiền để "đánh bạc gỡ gạc", thì mình sẽ mãi mãi là một kẻ thất bại thảm hại.
Mình quyết định phải biến 2 triệu đồng đó thành khoản học phí đắt giá nhất nhưng chỉ được trả đúng một lần duy nhất trong đời.
Ngay sau cú ngã đó, mình mở một cuốn sổ tay - cuốn sổ mà sau này trở thành "Cuốn sổ tay nguyên tắc đầu tư" bất ly thân của mình. Mình ngồi xuống và viết thật nắn nót những bài học xương máu đầu tiên:
- Không bao giờ mua bất cứ thứ gì chỉ vì nghe đài, xem tivi hay tin lời "chuyên gia" phán. Những thứ được mang lên truyền hình đại chúng để quảng bá thường là lúc bữa tiệc đã tàn và người ta đang chuẩn bị tìm người dọn dẹp đống rác.
- Tuyệt đối không đụng vào cổ phiếu "rác", cổ phiếu đầu cơ không có giá trị nội tại. Dù có được vẽ vời bánh vẽ đến đâu, cát thì mãi mãi chỉ là cát, một cơn gió thoảng qua là tan rã.
- Mỗi quyết định xuống tiền phải do chính khối óc của mình phân tích và chịu trách nhiệm 100%. Nếu không hiểu tại sao mình mua, bạn sẽ không bao giờ biết khi nào nên bán và sẵn sàng cắt lỗ.
Cuốn sổ tay ấy suốt 7 năm qua đã dày thêm rất nhiều trang. Nhưng 3 nguyên tắc đầu tiên được viết bằng mồ hôi của 100 suất cơm ngày ấy đã cứu mình thoát khỏi vô số những chiếc bẫy tinh vi, những đợt úp bô hàng trăm triệu trên thị trường tài chính sau này.
Lời Nhắn Khép Lại Chặng 1: Gửi Cậu Em Năm 20 Tuổi
Hôm nay nhìn lại, đôi khi mình vẫn bật cười tự trào. Nếu có một cánh cửa thần kỳ để quay về gặp lại cậu sinh viên Phạm Hoàng Sang năm 20 tuổi đang ôm đầu dằn vặt trước màn hình bảng điện xanh lét, chắc mình sẽ vỗ vai cậu ấy cười lớn:
"All-in vào vàng đê em trai, đỉnh 20tr lận :))"
Đùa một chút thôi. Nhưng sâu thẳm trong lòng, mình thực sự muốn ôm lấy cậu ấy và nói một lời cảm ơn.
Cảm ơn vì cậu đã dám vấp ngã từ rất sớm, khi số tiền mất đi chỉ là 2 triệu đồng chứ không phải 200 triệu hay 2 tỷ.
Cảm ơn vì sau cú ngã chia 7 đó, cậu đã không chọn cách trốn chạy hay cay cú cờ bạc, mà chọn cách ngồi lại, mở cuốn sổ tay ra và học cách trở thành một người đàn ông có kỷ luật và biết chịu trách nhiệm với từng đồng tiền mình làm ra.
Tổng Kết Nhóm 1: Tiền Bạc Và Trưởng Thành
Qua 7 ngày đầu tiên của hành trình vào đời, chúng ta đã đi qua trọn vẹn những góc khuất chân thật nhất của tiền bạc:
- Từ việc học cách tiết kiệm và bao dung với chính mình (Ngày 01),
- Hiểu được khi nào nên đầu tư và tầm quan trọng của nền móng (Ngày 02),
- Nhận ra ít tiền càng phải quản lý vì đó là lúc học phí rẻ nhất (Ngày 03),
- Tỉnh táo trước chiếc bẫy "mua sắm để tự nâng cấp bản thân" (Ngày 04),
- Hiểu rằng bỏ lỡ một chuyến tàu FOMO đôi khi là một sự may mắn (Ngày 05),
- Thấm thía sức nặng của quỹ dự phòng qua 1 năm thất nghiệp và những ngày làm việc chân tay (Ngày 06),
- Cho đến việc biết chuyển hóa những sai lầm cay đắng thành nguyên tắc sống (Ngày 07).
Tiền bạc chưa bao giờ là thước đo giá trị của một con người. Nhưng cách bạn đối xử với đồng tiền trong những năm tháng chập chững vào đời sẽ định hình bản lĩnh, nhân cách và sự tự do của bạn trong suốt phần đời còn lại.
Sai lầm tài chính ở tuổi đôi mươi là một đặc ân - miễn là bạn đừng bao giờ trả tiền cho cùng một bài học đến lần thứ hai.
Điều Hướng Series
- 📖 Lời mở đầu: Hành trang vào đời: Lời mở đầu cho series 30 ngày
- ⏪ Ngày 06: Tiền dự phòng - thứ giúp mình có quyền lựa chọn: Bài học từ 1 năm thất nghiệp và công việc chân tay
- 💡 Toàn bộ danh mục bài viết: Xem tại chuyên mục Life & Growth